Chi tiêu chính phủ và lạm phát – Từ lý thuyết kinh tế đến thực tiễn

Published on May 18, 2013   ·   4 Comments

Phạm Lê Quốc Việt (TTXVA)

 

Lăng Hồ Chủ Tịch-Nhìn từ khiá cạnh kinh tế học công cộng

Chính phủ tốt & chính phủ tồi

 

Một bạn blogger gửi câu hỏi thắc mắc về kiến thức kinh tế học : “Lạm phát là do đầu cơ liên quan gì đến chính phủ? Mong chỉ giáo!”

Chúng ta bắt đầu bằng từ hàm cung tiền của Fisher (1933) M.t=Y

Công thức này được phát triển và vận dụng vào thực tiễn trở thành một trong các tiêu thức xác định lượng cung tiền trong hầu hết các ngân hàng trung ương trên thế giới, được diễn giả bằng công thức sau trong nhiều sách của các học giả về kinh tế tiền tệ:

∆M/M* = πdesired + ∆y/ypotential – ∆t/t trend

Để tránh đi ngoài mục tiêu của đề tài, chúng ta chỉ cần vận dụng công thức gốc để giải thích việc tăng chi tiêu chính phủ và lạm phát.

trong đó:

M là lượng cung tiền

t là tốc độ xoay vòng của tiền 

Y=Q.P, tức số lượng sản phẩm và giá cả trong một quốc gia. 

Q : Được hiểu là output hay GDP thực (y) theo những nhà kinh tế học sau này

 

Tốc độ xoay của tiền là gì ?

Đó là một định nghĩa về khả năng luân chuyển của đồng tiền.  Khái niệm kinh tế là khả năng một lượng tiền xoay vòng trong một chu trình kinh tế. Khái niệm này cũng còn rất nhiều tranh cãi , nhưng quan điểm các nhà kinh tế học hiện tiền tệ thì cho rằng tốc độ xoay của tiền là đo được.  Trong khi một số nhà chính sách thì cho rằng ko thể.

Trên thực tế Ngân hàng trung ương Đức (Bundes Bank) và Thụy Sĩ (SNB) đã đo được tốc độ này qua việc phát triển phương trình fisher (Bofinger 2001 trang 251: Monetary targeting strategies The Bundesbank example (1975–98).

 

Tốc độ xoay của tiền quyết định điều gì, vai trò của nó ?

Tốc độ xoay tăng hay giảm tùy thuộc vào kĩ thuật thanh toán trong hệ thống ngân hàng. Tốc độ xoay này, giúp các Ngân hàng Trung Ương giảm hoặc tăng lượng cung tiền để điều tiết kinh tế vĩ mô.

Tốc độ xoay của tiền là 1 số nhân để giúp cân đối M và Y.

Ví dụ: Tốc độ xoay của tiền đang là 1 , M.1=P.Q, lúc này chẳng hạn kinh tế đang cân bằng , sau một thời gian, P tăng là lạm phát, thì Ngân hàng Trung Ương sẽ có thể giám lượng cung tiền bằng cách giảm t đi.

Trong khái niệm kinh tế học về hệ thống tài khoản ngân hàng, Ngân sách của chính phủ nằm ngay tại Ngân hàng Trung ương.  Ngân sách đó hình thành từ thuế của nhân dân, doanh nghiệp gọi chung là các tác nhân kinh tế.

Giả sử rằng lúc ban đầu lượng cung tiền tương ứng là M như mô hình trên. Bây giờ chính phủ tăng chi tiêu. Khi chính phủ tăng chi tiêu tức hoạt động giải ngân được tiến hành tức là M sẽ tăng lên một lượng.  Để kinh tế trở lại cân bằng thì buộc phân biên kia của phương trình phải tăng lên.t ít biến động, tùy thuộc vào công nghệ thanh toán của ngân hàng tác động đến tốc độ vòng xoay của đồng tiền, cũng như, việc áp dụng các chính sách của ngân hàng trung ương làm giảm đi thời gian tiếp cận vốn, hay nói khác đi là làm chậm đi tiến trình xoay của tiền tệ.

Nếu Q không đổi trong giai đoạn kinh tế suy thoái thì buộc P , tức áp lực giá cả tăng lên đó chính là lạm phát.

 

Chính phủ tăng chi tiêu bằng cách nào ?

Chính phủ tăng chi tiêu bằng cách tăng thu bổ sung Ngân sách thông qua 3 nguồn lực : Tăng thuế, Vay mượn quốc tế, và Phát hành trái phiếu.

Xác định phương thức vận hành : Dù là sử dụng bất kể nguồn lực nào. Khi tăng chi tiêu chính phủ để lạm phát không xảy ra, buộc số tiền chi tiêu phản sản xuất ra được đúng lượng Q tương ứng thì không làm tăng P. Còn nếu chi tiêu tăng không làm tăng Q do tham nhũng biển thủ hoặc đầu tư kém hiệu quả thì để cân bằng thì buộc P phải tăng lên để thích ứng với lượng M đã tăng lên do phát hành thêm tiền.

Trong bất cứ trường hợp nào, chi tiêu chính phủ cũng xảy ra lạm phát vì khi giải ngân chưa thể sản xuất ra Q ngay lập tức được nhưng nếu quản lí tốt, hiệu quả, không thất thoát thì sẽ có hiệu ứng thay thế theo hàm số thời gian mà P giảm dần khi Q tăng dần lên thích ứng với đúng lượng cung tiền tăng thêm trước đó.

Theo phương pháp của Public Choice, tất cả các chính trị gia đều là con người kinh tế nắm quyền lực nhằm tư lợi cá nhân , nói khác đi là lợi dụng quyền lực chính trị để tư lợi cá nhân. Dẫn đến việc các chính trị gia bị áp lực bởi nhóm lợi ích và tác động lên chính sách của Ngân Hàng Trung Ương để tăng lượng cung tiền cho chi tiêu chính phủ TRONG KHI không có khoản cân đối trên tài khoản chữ T của ngân sách nằm tại Ngân Hàng Trung Ương. Nhằm đạt mục đích có lợi trong cuộc tái tranh cử cho vị trí chính trị hiện có, hiện tượng này xảy ra đối với các chính trị gia, dẫn đến là chi tiêu chính phủ tăng trước kì tranh cử và lạm phát tăng sau khi tranh cử là hệ quả của chính sách tiền tệ trước đó -

« Chính trị gia hình thành chính sách để duy trì quyền lực hơn là nắm quyền lực để ban hành chính sách »- Dennis Mueller

Khắc phục điều này các quốc gia thiết lập một hệ thống Ngân Hàng Trung Ương độc lập, có ngân sách độc lập, nhân sự độc lập và và chỉ được quốc hội giao một mục tiêu chính yếu là : CHỐNG LẠM PHÁT

Nghiêm cấm các chính trị gia cơ hội xen vào công việc nội bộ của Ngân Hàng Trung Ương.

Ngoài ra nhiều nhà kinh tế học định lượng trong quá trình đo lường mối quan hệ tuyến tính giữa độc lập của Ngân Hàng Trung Ương và tỉ lệ lạm phát đều đi đến một kết luận chung rằng :

Ngân hàng trung ương càng độc lập với chính phủ thì lạm phát càng thấp.

 

Tài liệu tham khảo :

Độc lập của European Central Bank theo Maastricht Treaty 1992 http://www.ecb.int/ecb/orga/independence/html/index.en.html

Luật về ngân hàng trung ương Thụy Sĩ 1993 , Điều 6 : independence :http://www.admin.ch/ch/e/rs/951_11/a6.html

Barro – Gordon model về phân tích tính độc lập của Ngân hàng trung ương : www.econ.upf.edu/~costain/theory4/bg.pdf (dành cho các bạn yêu thích game theory và Advanced Econometrics )

Comments

comments

Thông báo về các websites, groups, blogs GIẢ MẠO VangAnh và TTXVA

Các tình yêu ủng hộ VangAnh và TTXVA thật, tẩy chay và chống giả mạo nhé, thx!

Tìm Tin Tức
diemtin

Điểm tin Thứ Năm 24/4/2014

Bản tin hàng ngày được đăng vào lúc 8h sáng Những tin tức nổi bật sẽ được post trực ...
Tin Nổi Bật Trong ngày
Find us on Facebook
nhansinh

Dự án quốc kỳ Việt Nam thế kỷ XXI

TTXVA.ORG Kể từ ngày 8 tháng 12 năm 2013, BBT TTXVA đã thiết lập kênh chia sẻ những ...
caubenhatban

Phát ngôn của quan chức Việt và bức thư tâm tình của cậu bé Úc

TTXVA.net Chắc hẳn chúng ta vẫn còn nhớ trận động đất kinh hoàng tại Fukushima Nhật Bản, tháng ...
students

Thế hệ Quả Dâu Tây của Đài Loan

TTXVA.net Trên Foreign Policy có bài viết: Taiwan's Squishy Youth Get Fierce (Những đứa trẻ "mong manh" của ...
Screenshot from 2014-04-03 15:29:32

Thư của Người Trong Cuộc‏

TTXVA.net   Kính chào BBT Thông tấn xã Vàng Anh Được biết trang web của TTX Vàng Anh rất có ...
太陽花學運

Cách mạng Hoa Hướng Dương : Toàn cảnh

TTXVA.NET Làn sóng biểu tình của giới học sinh Đài Bắc bùng nổ ngày 18 tháng 3 năm ...
naked-sushi2

Naked Sushi

                                                                                                                                               
BAUKIEN-BAOCHI

VIDEO Bầu kiên kêu oan đề nghị triệu tập nhân chứng quan trọng

    14h05': Hội đồng xét xử bước vào phòng xử án bắt đầu phiên xét xử buổi chiều. ...
NINHTHUAN-BIEUTINH-TITAN1

VIDEO NINH THUẬN BIỂU TÌNH KINH ĐỘNG TẤN CÔNG CẢNH SÁT CƠ ĐỘNG

TTXVA.NET       Trong vòng vài ngày qua nhiều video clip được người dân Ninh Thuận tự quay phim và ...
BIEUTINH-NINHTHUAN5

VIDEO NINH THUẬN BIỂU TÌNH TẠI UBND PHẢN ĐỐI BẮT DÂN

    Người dân phản ánh nguyên nhân biểu tình    
Tin Nổi Bật Trong Tuần
NGUYENHUUTHANG-DUONGSAT

“Cái tí” của ngài Cục trưởng

  Trong thời gian qua, việc đội giá, đội vốn của các dự án đã như chuyện thường ...
DUONGCHIDUNG-NGUYENTANDUNG

Luật sư nói Dương Chí Dũng phạm tội do cơ chế!

  Sáng 24/4, phiên tòa phúc thẩm xét xử bị cáo Dương Chí Dũng và đồng phạm tiếp ...
DUONGSAT-GOLF

Tàu lửa chạy trong đường ray độc quyền

  “Trong báo cáo cuối năm có 97,5% số cán bộ, công chức ngành hoàn thành xuất sắc ...
dichsoi

Trẻ chết vì sởi, bình thường hay bất bình thường?

Những đứa trẻ bị bệnh sởi chỉ biết khóc cho đến lúc lịm đi rồi chết, không ...